Ayvalık’ta küçük bir tur:
Ayvalık bilen için doyumsuz hazlarla dolu bir yerdir. Bu yazıyı hazırlarken sizlerin bilgilenerek Ayvalık’tan daha fazla tad almanızı amaçladık. Turumuz bir kaç saatte yürünebilecek mesafeden oluşuyor. Ayvalık’ın en tanınmış yerleri ile aralara serpiştirilmiş sevimli mekanları içeriyor. Her sayımızda farklı sokaklar ve mahallelerle Ayvalık’ı dolaşacağız. Turumuz yürüyerek gerçekleşeceği için rahat kıyafetler giymenizi tavsiye ederiz. Yolda susuz kalmayacağıza garanti verebiliriz; o yüzden büyük su taşımanıza gerek yok. Fotoğraf çekmeyi seviyorsanız pilinizin dolu olduğuna emin olun çünkü elinizden bırakamayacaksınız. Eski evleri ve sokakları, salaş kahveleri, arnavut kaldırımlarını sevmiyorsanız şimdiden vazgeçmenizi öneririz. Ayvalık’ı Ayvalık gibi hissetmek için, eski şehrin enerjisini depolamak , büyük şehrin kaosundan kaçmak için bu tura çıkıyoruz. Son bir tiyo; yürürken ara ara arkanızada bakın, farklı enstantaneler yakalayacağınıza inanıyoruz.
Turumuz Oyakbank’ın karşı sokağından başlıyor. Çarşının içerisine doğru ilerleyin. Yol bitti gibi gözüksede eski şehre ilk adımı atacağınız dar sokağa geldiniz. Saatli camii ye ilerleyin. Solunuza gelen yüksek duvarın kenarından yürürken Saatli Camii’nin kapısını göreceksiniz.
Camii olmadan evvel Ayos Yannis kilisesiydi. Cumhuriyetden bu zamana camii olarak hizmet veriyor. 1944 zelzelesinde saat ve çan kulesi yıkıldı. Şu an saat kulesi ile anılıyor. Camiinin içine girebilirsiniz.
Tekrar girdiğiniz kapıdan çıkarak yola devam edin. Yol bitince sola tekrar sola ilk sağa dönün. Bu kısım zor gibi gözüksede yol bittikten sonra çok kısa aralıklarla döneceğiniz için bulmakta zorlanmazsınız. Sokak girişinde levha olmadığı için isim veremiyoruz. Sokağa girince yokuş yukarı devam ederseniz karşınıza Taksiyarhis kilisesinin duvarı ve çeşme çıkacak. 1871 MAIOY 20 tarihli taş duvarda dikkat çekiyor. Kilise maalesef kapalı. Ayvalık’ın en önemli kiliselerinden biri. İçirideki tarihi eserlerin talandan korunmak için bursa müzesine kaldırılıdığı söyleniyor.
Çok eski yüzyıllarda korsanlar Midilli deki Taksiyarhis kilisesini basar, rahipler vahşice öldürülür. Daha sonra ölen rahiplerin kanları toprakla karıştırılarak bir ikona yapılır. Başmelek Taksiyarhis’in (Mikail) tasvir edildiği bu ikonanın mucizelerine inanılıyor. İkonanın önüne bırakılan metal ayakkabıların sabah kullanılmış olduğu bugün anlatılan efsaneler arasında en dikkat çekici olanı. Pekçok kişi şifa dilemek için bu ikonayı ziyaret ediyor. Çok uğurlu olduğuna inanılan bu ikonanın ismi Ayvalık’ta da iki kiliseye verilmiştir.Bir küçük anektot; Bir tarihte rahmetli ressam Mustafa Rüçhan bir Taksiryarhis ikonası yapar ve Midilli’ye Valiye hediye etmek için adaya geçer. Gümrük’te müthiş bir kalabalık ve sıra vardır. Elinde ikonayı gören görevliler onu hemen geçirirler ve arama bile yapmazlar. Neredeyse esas duruşta dururlar ve Mustafa Rüçhan adaya girer. Işte yunanlılar için bu kadar önemlidir Taksiyarhis ikonası.Kiliseyi tam olarak göremeseniz de çeşmenin sağındaki yoldan Taksiyarhis pansiyonun kapısının önünden Şato pansiyona doğru yürüyün. Yol bitince sağa döneceksiniz. Hiç sapmadan yolu devam edin eski evlerin ve sokakların tadını çıkarın. BELİZ pansiyona kadar ilerleyin. Chez Beliz de Beliz hanımın özel çayından içebilirsiniz. Yapay şelalesini ve güzel bahçesini ziyaret edebilirsiniz.
Buradan sağa Mareşal Çakmak cad.2.Sok. levhasından aşağıya doğru asfalta kadar ilerleyin. Asfalttan sağa dönün ve ilk soldan girin. Yolu takip ederken sağdan devam edin. Palabahçe’ye gelmek üzeresiniz. Şeytan’ın kahvede mevsimi ise mutlaka koruk suyu için. Mayıs sonu Haziran başı bulunmaya başlar.
Bence Ayvalık’ın en güzel sokağına Palabahçe’ye geldiniz. Kahve karşınızda iken sola doğru giden caddeden yürüyün. Uzunca bir yol sizi bekliyor. Evlerin ve sokağın tadını çıkarın. Yolda solunuza yıkık dökük büyük bir bina çıkacak. Eski tekel tütün deposu. Depo olarak kullanılmaktan vazgeçildiğinden beri kendi haline bırakıldı. Esas adı Ayos Nikolaos kilisesidir.
Buradan sonra ilk sağa girin. Biraz aşağıda Hayrettin Paşa Camii var. Kato Panaya Kilisesi olan bu bina Ayvalık’ın kurucusu olduğu ileri sürülen Papaz İkomono’nun kimsesiz kız çocukları için yaptırdığı söylenen yerin bir parçasıdır. Gazi ilköğretim okuluda görülmeye değer bir diğer yapıdır.
Aşağıya doğru devam ettiğinizde köşedeki kahveden sağa dönün. Majerondasınız. Barbaros caddesinden devam ederek çarşıya ulaşacağız. Isterseniz Karacan fırından nohutlu ekmek alın tuzsuz ve nohut mayasıyla yapılan bu ekmek sıcakken çok lezzetlidir. Kırma zeytin, zeytinyağı ve sepet peyniri en güzel dostlarıdır. Bir küçük bilgi daha nohutlu ekmek öğlen 12:30 da çıkıyormuş.
Yola devam ederken sağda Nihan Taştekin’in sahafına da uğrayın derim. Öğleden sonraları açık olur. Belki arayıpta bulamadığınız bir kitaba denk gelebilirsiniz.
Barbaros caddesini devam ederken Kafe-hane’ye ulaştığınızda sağa döneceğiz. Dönmeden evvel şimdiye kadar önünden geçtiğiniz, resmini çektiğiniz, hayran olduğunuz evlerin içini muhakkak merak ettiniz. Üşenmeyin merdivenlerden çıkın. 1907 tarihli tescilli tarihi binanın orta katı hediyelik eşya satışı için ayrılmış. En üst kat ise kafe olarak hizmet veriyor. Sahipleri gezmenize kesinikle bir şey demez. Alışveriş ve kafede bir şey içme zorunluluğu kesinlikle yok. Voyager dergisinin “Ayvalık’ın yüz akı” başlığıyla tanıttığı kafenin tatar mantısı,ponçiki(donut), kafehane tostu,kafehane böreği en iddalı lezzetleri.
Kafe-hane köşesinden At arabacılar meydanına doğru ilerleyeceğiz. Yol bitiminde sağa dönerseniz 20m. ileride mandra var. Ayvalık’ın sepet peyniri gibi peynir çeşitlerini buradan ucuz ve kaliteli temin edebilirsiniz.
Yol bitiminde sola dönerseniz at arabacılar meydenına varırsınız . meydandan sağa dönerek biraz ilerlediğinizde Çınarlı Camii ye vardınız. Caminin minaresi bir kaç yıl evvel fırtınada yıkıldı ve yeniden tamir edildi. Ayos Yorgis kilisesi. Burada taş işçiliği örnekleri tüm güzelliği ve ihtişamı ile karşınızda. Rumların inancına gore kiliseye adını veren din şehidinin naaşı ve ikonaları gizli bir bölmeye saklanmış.
Geri dönüp çarşının içinden meydana çıkabilirsiniz.